50/30/20, 6 Kavanoz Yöntemi veya Zarf Yöntemi: Hangi bütçeleme yöntemi size uygun?

Üç yöntemin ortak noktaları

Geleneksel harcama takibi şu soruya yanıt vermenize yardımcı olur:

“Param nereye gitti?”

Alışverişlerinizi kaydeder, harcamalarınızı inceler ve gıda, ulaşım, eğlence ve diğer giderlere ne kadar harcadığınızı görebilirsiniz.

50/30/20 kuralı, 6 Kavanoz Yöntemi ve Zarf Yöntemi biraz farklı bir yaklaşım sunar.

Bunlar önceden başka bir soruya yanıt vermenize yardımcı olur:

“Bu geliri ne için kullanmak istiyorum?”

Gelir elde ettiğinizde bunu birkaç kategori arasında dağıtırsınız.

Örneğin:

• paranın bir kısmı günlük harcamalara ayrılır;
• bir kısmı birikime;
• bir kısmı eğlenceye;
• bir kısmı gelecekteki büyük alışverişlere.

Böylece banka hesabınızdaki toplam bakiye tamamen harcanabilir tek bir para havuzu gibi görünmez.

Hesabınızda 10.000 olması, 10.000'in tamamını hemen harcayabileceğiniz anlamına gelmez. Belki 5.000 temel giderlere, 2.000 birikime ve yalnızca 1.000 eğlenceye ayrılmıştır.

Üç yöntem de paraya önceden belirli bir amaç vermenizi sağlar.

Temel olarak kategorilerin ne kadar geniş veya ayrıntılı olduğu ve hangi oranların önerildiği açısından birbirlerinden ayrılırlar.

50/30/20 kuralı nasıl çalışır

50/30/20 kuralı üç yaklaşımın en basitidir.

Net gelir yalnızca üç kategoriye ayrılır:

• %50 — ihtiyaçlar;
• %30 — istekler;
• %20 — birikim ve diğer finansal hedefler.

İhtiyaçlar; konut, gıda, faturalar, ulaşım ve diğer temel giderleri kapsar.

İstekler kategorisi; eğlence, restoranlar, seyahat, hobiler, isteğe bağlı alışverişler ve vazgeçilebilecek diğer giderleri kapsar.

Kalan %20 ise birikim, acil durum fonu, yatırımlar, büyük hedefler veya borçların daha hızlı kapatılması için kullanılır.

6 Kavanoz Yöntemi nasıl çalışır

6 Kavanoz Yöntemi aynı temel fikri kullanır, ancak bütçeyi daha ayrıntılı böler.

Klasik versiyonda her gelir altı kategoriye dağıtılır:

50/30/20 ile karşılaştırıldığında bütçe daha fazla ayrı alana bölünür.

Örneğin birikimler artık tek bir geniş kategori olarak ele alınmaz. Sermaye oluşturmak için ayrılan para uzun vadeli birikimden ayrılır.

Eğlence, eğitim ve başkalarına yardım kategorilerinden ayrılır.

Bu da farklı finansal hedeflerin aynı para için daha az rekabet etmesini sağlar.

Zarf Yöntemi nasıl çalışır

Zarf Yöntemi bir adım daha ileri gider ve bütçenin yapısını neredeyse tamamen size bırakır.

Kontrol etmek istediğiniz giderler ve hedefler için kendi kategorilerinizi oluşturursunuz.

Örneğin:

• konut;
• gıda;
• ulaşım;
• restoranlar;
• eğlence;
• tatil;
• elektronik;
• acil durum fonu;
• eğitim.

Ardından her kategoriye belirli bir tutar ayırırsınız.

Temel ilke aynıdır:

paranızın her bölümünün bir amacı vardır.

Restoranlar için 500 ayırırsanız, banka hesabınızdaki toplam bakiyeden bağımsız olarak restoranlarda kullanabileceğiniz tutar budur.

Tarihsel olarak insanlar nakit parayı gerçekten fiziksel zarflara ayırıyordu.

Bugün aynı sistem, parayı fiziksel olarak ayırmadan dijital şekilde kullanılabilir.

Üç yöntem esas olarak ayrıntı düzeyi açısından farklıdır

Farklı adları bir kenara bırakırsak üç yaklaşımın da neredeyse aynı temel prensibi kullandığını görürüz.

Gelir önceden kategorilere dağıtılır ve her kategori belirli bir gider grubu veya finansal hedefi temsil eder.

Fark, bütçenin ne kadar ayrıntılı bölündüğündedir.

50/30/20 kuralı üç çok geniş kategori kullanır.

6 Kavanoz Yöntemi altı daha spesifik kategori kullanır.

Zarf Yöntemi istediğiniz sayıda kategori belirlemenize izin verir.

Bunları basit bir ölçek gibi düşünebilirsiniz:

50/30/20 → 6 Kavanoz Yöntemi → Zarf Yöntemi

En az ayrıntılıdan en ayrıntılıya.

Ancak daha fazla kategori otomatik olarak daha iyi bir bütçe anlamına gelmez.

Sistem ne kadar ayrıntılıysa o kadar fazla kontrol sağlar — ancak o kadar fazla dikkat de gerektirir.

50/30/20, 6 Kavanoz Yöntemi ve Zarf Yöntemi karşılaştırması

Bu yöntemlerden hiçbiri diğerlerinden objektif olarak daha iyi değildir.

Aynı sorunu farklı ayrıntı düzeyleriyle çözerler.

Tek gelir — üç farklı dağıtım şekli

10.000 gelir elde ettiğinizi düşünelim.

Aynı tutarın her sistemde nasıl dağıtılabileceğine bakalım.

Mümkün olduğunca basit başlamak istiyorsanız 50/30/20 kuralı uygundur

Daha önce paranızı hiç önceden dağıtmadıysanız 50/30/20 kuralı iyi bir başlangıç noktası olabilir.

Karmaşık bir sistem kurmanız gerekmez.

Yalnızca üç alanı takip etmeniz yeterlidir:

• ihtiyaçlar;
• istekler;
• birikim ve finansal hedefler.

Bu kadar basit bir dağıtım bile toplam bakiyenizi tamamen harcanabilir para olarak görmemenize yardımcı olabilir.

50/30/20, ayrıntılı finans takibinden hoşlanmayan kişiler için de uygundur.

Oyunlara, restoranlara veya kıyafetlere tam olarak ne kadar harcadığınızı bilmek sizin için önemli değilse bunlar için ayrı kategoriler oluşturmanız gerekmez.

Tüm bu giderleri birlikte yönetebilirsiniz.

Daha ayrıntılı hazır bir yapı istiyorsanız 6 Kavanoz Yöntemi uygundur

6 Kavanoz Yöntemi, 50/30/20 ile tamamen kişiselleştirilmiş bir kategori sistemi arasında yer alır.

Ana finansal hedefleri ayırmak için yeterli kategori vardır, ancak tüm bütçe yapısını sıfırdan oluşturmanız gerekmez.

Birden fazla finansal önceliği aynı anda destekleme fikri özellikle faydalı olabilir.

Her gelir elde ettiğinizde paranın bir kısmı yalnızca mevcut giderlere değil, aynı zamanda şunlara da gider:

• gelecek;
• eğitim;
• dinlenme;
• sermaye oluşturma;
• diğer önemli hedefler.

Klasik yapıyı zamanla kendi ihtiyaçlarınıza göre uyarlayabilirsiniz.

Örneğin yüzdeleri değiştirebilir, kategorileri yeniden adlandırabilir veya yenilerini ekleyebilirsiniz.

Belirli harcamaları daha hassas kontrol etmek istiyorsanız Zarf Yöntemi uygundur

Zarf Yöntemi özellikle sorun toplam harcama miktarı değil de belirli harcama türleri olduğunda faydalıdır.

Örneğin genel aylık bütçenizin içinde kalırken düzenli olarak şunlara fazla harcayabilirsiniz:

• yemek teslimatına;
• restoranlara;
• oyunlara;
• kıyafetlere;
• taksiye.

50/30/20 kuralında bu giderlerin tümü tek bir geniş istekler kategorisine girebilir.

Zarf Yöntemi her önemli alanı ayrı ayrı yönetmenize izin verir.

Örneğin:

Restoranlar — 500.

Bu kategorideki para bittiğinde planlanan bütçenin tükendiğini hemen görürsünüz.

Daha sonra bir sonraki dağıtıma kadar bu kategoride harcamayı durdurabilir veya bütçenizi bilinçli şekilde değiştirebilirsiniz.

Yüzdelere sıkı sıkıya uymak gerekir mi?

Hayır.

Yüzdeler başlangıç noktası olarak faydalıdır, ancak bunlara tam olarak uymak başlı başına bir hedef hâline gelmemelidir.

Temel giderler gelirinizin %65'ini oluşturuyorsa 50/30/20 kuralı konutunuzu daha ucuz hâle getirmez.

Aynı şekilde klasik 6 Kavanoz Yöntemi bu oranı öneriyor diye gelirin %10'unu yapay şekilde eğitime harcamanın anlamı yoktur.

Önerilen oranları ilk rehber olarak kullanmak ve ardından gerçek yaşamınıza ne kadar uyduğunu değerlendirmek daha faydalıdır.

Bir kategoride düzenli olarak para biterken başka bir kategoride sürekli büyük bir fazlalık kalıyorsa dağılımı değiştirebilirsiniz.

Bütçeniz hayatınıza uyum sağlamalıdır, hayatınız bütçenize değil.

Bu yöntemler birleştirilebilir mi?

Evet.

Üç yöntem de aynı temel prensibe dayandığı için aralarındaki sınırlar oldukça esnektir.

Örneğin 50/30/20 kuralıyla başlayıp istekler kategorisini daha ayrıntılı kategorilere bölebilirsiniz:

• restoranlar;
• eğlence;
• hobiler;
• seyahat.

Böylece sistem Zarf Yöntemi'ne daha çok benzer.

Ayrıca 6 Kavanoz Yöntemi'ni temel alıp uzun vadeli birikimi birkaç hedef arasında bölebilirsiniz:

• tatil;
• elektronik;
• araba;
• ev yenileme.

Ters yönde de ilerleyebilirsiniz.

On beş kategorili bir sistem fazla karmaşık hâle gelirse benzer giderleri birkaç daha geniş grupta birleştirebilirsiniz.

Zamanla bütçeniz size özel çalışan bir sisteme dönüşebilir.

Yöntemin adı, temel ilkeden daha az önemlidir:

para, harcanmadan önce bir amaç kazanır.

Düzensiz gelirle ne yapılmalı?

Üç yaklaşım da sabit maaş olmadan kullanılabilir.

Geliriniz ayrı ödemeler hâlinde geliyorsa her yeni ödemeyi gelir gelir dağıtabilirsiniz.

Örneğin bir proje ödemesi aldıktan sonra ne kadarının temel giderlere, birikime ve diğer hedeflere gideceğine hemen karar verebilirsiniz.

Sabit yüzdeler düzensiz gelirde özellikle pratik olabilir çünkü aylık gelirin tam tutarını önceden bilmeniz gerekmez.

4.000 aldıysanız bu 4.000'i dağıtın.

Bir hafta sonra 2.000 daha aldıysanız onu da dağıtın.

Zarf Yöntemi'nde farklı bir yaklaşım da kullanabilirsiniz: önce en önemli kategorileri hedef tutarlara kadar doldurun, sonra kalan parayı dağıtın.

Hangi yöntemi seçmelisiniz?

Mümkün olduğunca basit bir sistem istiyorsanız 50/30/20 kuralıyla başlayabilirsiniz.

Üç kategoriyi anlamak, hatırlamak ve yönetmek kolaydır.

Bütçeyi sıfırdan oluşturmadan daha fazla yapı istiyorsanız 6 Kavanoz Yöntemi daha uygun olabilir.

Altı kategori, mevcut giderleri, birikimleri, kişisel gelişimi, boş zamanı ve diğer finansal hedefleri ayrı ayrı yönetmenizi sağlar.

Harcamalarınızı zaten iyi anlıyor ve kategorileri ve tutarları kendiniz belirlemek istiyorsanız Zarf Yöntemi en iyi seçenek olabilir.

Seçiminizin kalıcı olması gerekmez.

Üç kategoriyle başlayıp zamanla daha fazla ayrıntı ekleyebilirsiniz.

Örneğin:

50/30/20 → 6 Kavanoz Yöntemi → kendi kategori sisteminiz.

Ya da tam tersine ilerleyip fazla ayrıntılı bir bütçeyi birçok kategoriyi birkaç geniş grupta birleştirerek basitleştirebilirsiniz.

İyi bir bütçeleme yöntemi, kâğıt üzerinde en doğru görünen değil, düzenli olarak kullanabildiğiniz yöntemdir.

Paranızı dağıtmak için fiziksel zarf veya kavanozlara ihtiyacınız yok

Üç yöntem de paraya önceden bir amaç vermeye dayanır. Ancak parayı fiziksel olarak ayrı tutmanız gerekmez.

Tek bir banka hesabını kullanmaya devam edip yalnızca iç dağılımı ayrı takip edebilirsiniz.

Örneğin banka hesabınızda 12.000 bulunurken bütçeniz bu tutarı mevcut giderler, birikim, tatil, eğlence ve diğer hedefler arasında bölebilir.

Bankanız toplamda ne kadar paranız olduğunu gösterir.

Bütçe sisteminiz ise bu paranın ne için ayrıldığını gösterir.

Bu nedenle yöntemler dijital olarak iyi çalışır: para normal banka hesabınızda kalabilir, iç dağılım ise ayrı şekilde takip edilir.

6 Jars Finance'te farklı bütçeleme yöntemleri nasıl kullanılır

Uygulamanın adı 6 Jars Finance olsa da yalnızca klasik 6 Kavanoz Yöntemi ile sınırlı değildir.

Uygulamayı ilk açtığınızda size uygun bütçeleme sistemini seçebilirsiniz:

• 50/30/20 kuralı;
• klasik 6 Kavanoz Yöntemi;
• Zarf Yöntemi'ne dayalı kendi kategori sisteminiz.

Seçtiğiniz sistem başlangıç noktanız olur ve gerektiğinde yüzdeleri, kategori adlarını veya kategori sayısını değiştirerek uyarlayabilirsiniz.

Gelir elde ettiğinizde uygulama bunu seçtiğiniz oranlara göre kategorilere dağıtır. Bir alışverişten sonra yalnızca o giderin ait olduğu kategorinin bakiyesi azalır.

Paranın kendisi normal banka hesabınızda kalır. Uygulama bankanıza bağlanmaz ve hesaplar arasında para taşımaz.

Böylece normal banka kartınızı kullanmaya devam ederken toplam bakiyenizin hangi kısmının belirli gider ve hedefler için ayrılmış olduğunu görebilirsiniz.

Kurulum sırasında seçtiğiniz sistemi gerçek harcamalarınıza ve hedeflerinize daha iyi uyması için istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.